Basilicum
Heeft veel warmte nodig en houdt niet van wind.

* Basilicum in gedroogde vorm
Is een uitstekende geurverdelger voor op het toilet. 

Basilicum 
Basilicum is een eenjarige plant die ongeveer 40 cm hoog kan warden. U moet de plant opkweken uit zaad. In de volle grand kunt u basilicum pas zaaien als er echt geen nachtvorst meer verwacht kan worden. binnen kunt u natuurlijk eerder met de kweek beginnen. De plant houdt van een zonnig plekje en moet uit de wind staan, zorg voor een rijke bodem.

In of vlak voor de bloeitijd kunt u de bladeren oogsten. Blijf dan van de bladeren aan het onderste deel van de stempel at, want dan kan de plant weer uitlopen. Basilicum is onmisbaar in tomatensalades en andere gerechten en sauzen met tomaat. Ook in kruidensauzen en -boter mag basilicum niet ontbreken. 

Bernagie 
Bernagie wordt ook wel komkommerkruid genoemd. niet alleen omdat het vaak in komkommersalades wordt gebruikt. maar waarschijnlijker omdat het een beetje naar komkommer ruikt. De plant wordt hoogstens 50 cm hoog en heeft schitterende felblauwe bloempjes. Het kruid is eenjarig. inzaaien moet in het voorjaar gebeuren. De bloeitijd duurt van juni tot augustus. U kunt de hele zomer en herfst de jonge blaadjes oogsten. U moet deze voor het gebruik wel eerst fijnhakken. want ze zijn erg behaard. Lekker bij komkommer. maar ook bij voorbeeld in koude dranken en samen met andere kruiden in de vulling van vis en gevogelte. Bernagie kan ook makkelijk in een pot op de vensterbank gekweekt worden. De blaadjes kunnen overigens niet gedroogd worden, de smaak gaat er dan at. 

Bieslook 
Bieslook is familie van de ui. We gebruiken er echter alleen de stengels van. Het is een overblijvende. winterharde plant die we het hele jaar kunnen telen en oogsten. De plant is ook uitermate geschikt om in een potje in huis te kweken. U moet de plant goed bemesten en u mag de stengels niette dicht bij de grond afsnijden. omdat ze dan niet meer doorgroeien. Het kruid wordt meestal vers over salades en soepen gestrooid. U mag bieslook nooit meekoken. Bloeiende bieslook verfraait uw tuin met een mooie paarse kleur. 

Bieslook of een andere ui-achtige tussen uw rozen
Maakt dat deze minder te lijden hebben van luis. Bovendien maakt deze combinatie uw rozen geuriger. 

Bieslook, dille, bonenkruid, borage en citroenmelisse
Houden veel van vochtigheid. 

Bieslookzaad
Behoudt slechts een jaar haar kiemkracht. 

Bijvoet 
Bijvoet is een plant die wel twee meter hoog kan worden en daarom niet zo geschikt is om binnenshuis of op het balkon gekweekt te worden. Het is wel een heel erg gemakkelijke plant om te kweken, omdat zij geen enkele eis stelt aan de bodem. 
Zaaien in het voorjaar, de jonge scheuten in juli / augustus oogsten voordat de plant bloeit, omdat daarna de smaak bitter wordt. De scheuten kunnen gedroogd en fijngewreven worden en behouden dan lang hun smaak. Bijvoet smaakt voortreffelijk bij lamsvlees en in uien- of groentesoep. Aan salades geeft het een kruidige. beetje bittere smaak. Vooral voor maaglijders is het gebruiken van dit kruid door het eten aan te raden, omdat het zware gerechten veellichter verteerbaar maakt. 

Bonenkruid 
Er zijn twee soorten bonenkruid, een eenjarige e soort en een overblijvende. Het aroma van het eenjarige kruid is veel verfijnder en daarom houden we het maar bij deze soort, De plant wordt 30 cm hoog. U kunt het kruid het beste in mei of juni zaaien omdat u dan oogst als de tuinbonen rijp zijn. 
Eerder zaaien kan ook, want de plant is niet erg gevoelig voor droogte of kou. Zaaien in de volle grand geeft de beste resultaten, de grond mag best een beetje schraal zijn, dus compost toevoegen is niet nodig. U kunt de niet verhoute delen in de zomer oogsten, waarna u ze in bosjes bindt en droogt. 
Bonenkruid haalt de smaak van bonengerechten omhoog. maar heeft in andere gerechten een zo sterke eigen smaak dat het vaak als vervanging van zout en peper gebruikt kan warden. 

Bonenkruid zaaien
Als de tuinbonen in bloei staan. Ze zijn dan precies op tijd voor het gebruik te plukken. 

Bonenkruid zaaien
Als de tuinbonen in bloei staan. Ze zijn dan precies op tijd voor het gebruik te plukken. 

Bonenkruid, borage en citroenmelisse
Houden veel van vochtigheid.  

Brandnetels
Je kan er thee van maken door 1 theelepel gekneusde bladeren te overgieten met een kop kokend water.Laat niet langer dan vijf minuten trekken. 
Je kan de gedroogde blaadjes met een elektrisch molentje fijn malen tot poeder. Een halve theelepel is voldoende voor 1 kop soep.
Het poeder kan je ook mengen met aardappelpuree. Denk er wel aan dat de fijngemalen poeder heel geconcentreerd is. Gebruik het met mate. 

Brandnetels kunt u zonder gevaar plukken
Door met uw hand van beneden naar boven langs de steel te gaan. 

Brandnetelts drogen
Pluk de brandnetels als ze drie centimeters groot zijn. Mochten ze meer uit de kluiten gewassen zijn, pluk dan alleen de toppen. Droog ze warm , donker en luchtig. Bewaar ze in een bruine papieren zak.Zo blijven ze ongeveer een jaar goed.

Citroenmelisse 
Citroenmelisse is een vaste plant van zo n 50 cm hoog. Het is een makkelijk kruid om te kweken, omdat het geen speciale eisen aan de bodem stelt. Toch doet de plant het beste als zij op een zonnige, maar niet te droge, beschutte plek staat. U kunt citroenmelisse uit zaad opkweken. maar ook als plant kopen.
Binnen in een kweekbak moet u in maart zaaien, dan kunt u in augustus de plantjes verspenen. In de volle grond kunt u het beste in mei of juni zaaien, waarna u het volgend jaar de plantjes eind mei kunt verspenen. Als u eenmaal citroenmelisse in de tuin hebt kunt u door de plantte scheuren het aantal planten vermeerderen. 
U moet de wintervoorraad oogsten voordat de bloei begint. De citroenmelisse heeft naar citroen ruikende bladeren, die in heel veel gerechten verwerkt kunnen worden. De bloemetjes hebben een zware honinglucht, waar dan ook veel bijen op af komen. 

Dille 
Dille is een eenjarige plant die soms wel anderhalve meter hoog wordt. De gele bloemschermen zijn zo mooi dat dille tegenwoordig zelfs als sierbloem gekweekt wordt. Als u het hele jaar door van het kruid wilt genieten, kunt u dille het best in etappes zaaien tussen maart en juli. Na anderhalve maand is de plant namelijk zo ver opgeschoten dat u de jonge, frisse takjes al kunt oogsten. `s Winters zult u het met gedroogde, of liever nog met ingevroren dille moeten doen. Binnenshuis kan dille heel goed groeien als u er maar voor zorgt dat de pot ruim genoeg is. 
Behalve de takjes kunt u ook nog de zaden gebruiken als smaakmaker. Het zaad is een beetje bitter en is veel krachtiger dan de verfijnde smaak van de takjes. Door de zachte, fijne smaak laat dille zich moeilijk combineren met andere kruiden. De takjes worden vaak gebruikt in combinatie met vis en om de smaak van fijne groenten te verhogen. Dillezaad smaakt erg goed in kool-, komkommer- en aardappelsalade. 

Dille bij tuinbonen geplant
Zorgt ervoor dat de tuinbonen vrij van luis blijven. De dille trekt de luis namelijk naar zich toe. 

Dragon 
Dragon is een overblijvende plant van 60 tot 120 cm hoog. Omdat dragon in de loop van de tijd een uitgebreid wortelstelsel ontwikkelt, is het geen ideale plant om binnenshuis of in bakken te kweken. U kunt voor uw tuin het best dragonplanten kopen. Twee is meer dan genoeg voor het gebruik in normale hoeveelheden. Poot de planten aan het begin van de winter, minstens 60 cm uit elkaar. De struik houdt van veel licht en zon, koude en natheid vindt hij echter minder leuk. U kunt er de hele zomer door van oogsten, door de zo`n 25 cm lange jonge scheuten af te snijden voordat de knoppen volgroeid zijn. Dragon is heel aromatisch, de smaak is zoet maar toch ook een beetje bitter. Gebruik er nooit te veel van, want dragon overheerst vlug. Het kruid wordt vooral gebruikt om er azijn mee te maken, maar smaakt bij voorbeeld ook erg lekker bij kip. 

Dragon planten niet meer dan 1 tegelijk planten
De wortels van deze plant waaieren namelijk nogal uit. 

Hoog opschietende kruiden
Zoals lavas en dille dicht bij een muur planten of zaaien, opdat ze een beetje steun hebben. 

Hysop 
Hysop is een heesterachtige struik van ongeveer 60 cm hoog. De bloemen verspreiden een heerlijke geur waar veel bijen op af komen. U kunt de plant in de lente in de volle grond zaaien. De zaden moeten in geultjes van een halve centimeter diep gezaaid worden. De kleine plantjes moet u daarna op een afstand van 60 cm van elkaar zetten. De plant is winterhard, houdt van zon en van een beetje kalkachtige bodem. Zorg ervoor dat onkruid in de buurt geen kans krijgt, goed wieden dus. Hysop put de bodem vlug uit en het is daarom raadzaam de struiken na een aantal jaren te verplaatsen. De plant wordt vooral gekweekt om haar heerlijke geur en haar decoratieve uiterlijk: trossen blauwe, maar ook wel roze en witte bloemetjes. De smaak is wat bitter en muntachtig, de bloeiende nog niet houtig geworden delen kunt u van juni tot september oogsten. De sterke smaak past goed bij vette vis of bij wild, gebruik er echter niet te veel van. 

Kamille 
Er zijn verschillende soorten kamille, maar de soort die het best in de kruidentuin past om haar geneeskrachtige werking is de echte kamille. Roomse kamille wordt vaak als sierplant gebruikt, maar mist de geneeskrachtige olie, die kalmerend en huidzuiverend werkt. De echte of kleine kamille is een eenjarige plant die in het voor- en het najaar moet worden gezaaid. Omdat de zaadjes erg licht zijn, kunt u het best op een regenachtige dag zaaien, zodat de zaadjes meteen in de bodem warden opgenomen. Het zaaien kan het best gebeuren in rijen met een onderlinge afstand van 25 cm. De plant bloeit van mei tot oktober. Acht weken na het zaaien verschijnen de bloemen al. Deze moet u plukken als ze helemaal openstaan, en alleen maar als het droog en zonnig is, omdat ze dan het hoogste gehalte aan kamilleolie bevatten. De bloemen moeten vlak onder de kop geplukt worden, liefst helemaal zonder steel. De steeltjes mogen niet dichtgeknepen worden en de bloemen mogen absoluut niet geplet worden. Droog de bloemen snel in dunne lagen op een nylon net. maar niet bij een temperatuur van meer dan 35°C. Op culinair gebied wordt kamille niet of alleen als garnering gebruikt. 

Kaneel of kassia



Waarschijnlijk weet u allang dat er in de hele wereld onvoldoende vanille wordt geproduceerd om alles wat daarnaar moet smaken te aromatiseren. Daarom is er - weinig - goede vanille op de markt en heel veel slechte, en heel veelsynthetische (vanilline) die veel platter smaakt. En dan is er ook nog valse, van planten die een vanille-achtige smaak hebben.
Iets dergelijks heb je ook met kaneel. Er is echte kaneel en valse kaneel. Wat je in de supermarkt koopt, is valse, kassia geheten. Zelfs al zijn het stokjes en denk Je het echte product te pakken te hebben. Ze zetten dat er ook met op. Vroeger was dat in Nederland verplicht, maar in de Verenigde Staten hebben ze zich van dat onderscheid nooit veel aangetrokken en nu is die contaminatie ook tot ons doorgedrongen.
Zijn ze dan niet gewoon uitwisselbaar? Nee, beslist niet, zelfs al zweren ze in veel landen bij kassia. Kassia heeft een sterkere, wat grovere geur en is goedkoop. Echte kaneel is zachter, maar ook rijker van smaak en mist de hardheid van kassia - en is duurder. Dat laatste is natuurlijk de crux.
Hoe zijn die twee uit elkaar te houden? Heel eenvoudig. Kassia is de complete dikke bast van de takken van een van de boomsoorten die kassia leveren, familie van de echte kaneel. Wat je ziet, is een stuk los omgekrulde bast dat zo dik is als karton. De krul haalt op doorsnede meestal maar net anderhalve cirkel.
Echte kaneel, van de kaneelboom (cinnamomum verum), is een heel dun geschilde onderlaag. Een stokje bestaat altijd uit veel dicht opgerolde papierdunne lagen.
De grote specerijen handelaars die aan de supermarkten leveren, trekken zich er niet veel van aan dat ze valse kaneel als echte verkopen. Het mag, dus doen ze het. Niettemin zijn er nog altijd handelaren en importeurs die wel hun best doen. Een specialist als Vanilla Venture natuurlijk, die vooral aan de horeca levert en aan enkele delicatessenzaken, maar ook het uitstekende kruidenmerk Sonnentor (dat beide soorten levert!) En dan zijn er nog andere, kleine merken, meestal niet Nederlands maar bijvoorbeeld Spaans.
In de culinaire praktijk maakt het niet altijd wat uit. In stevige, hartige gerechten zoals curry's kan kassia zijn werk ook wel doen, maar wie stoofpeertjes of vruchtencompote wil aromatiseren, is met het lieflijke echte kaneel beter uit.
En dan wat voor kaneelijs doorgaat: is dat ijs bruin, dan is er met gemalen spul gewerkt en verraadt de hardheid van de smaak dat het kassia was. Maar is het ijs wit gebleven, dan zijn er stokjes gebruikt; die laten geen kleur los, alleen smaak. En hoewel er ook dan met kassia kán zijn gewerkt, is er wat meer kans dat het echte kaneel betreft. Maar gemalen, dat is bijna altijd huilen met de pet op. 

Karwij
Karwij is een tweejarige plant die in mei uitgezaaid moet worden. De planten moeten 30 cm van elkaar af komen te staan en worden ongeveer een meter hoog. De zaden kunt u pas in het tweede jaar, in juli, oogsten. Hang de bloemschermen op hun kop boven een bak te drogen om de zaden op te kunnen vangen. De plant gedijt het beste in kleigrond. Behalve de zaadjes kunt u ook de jonge blaadjes gebruiken. bij voorbeeld in salades en soepen. De blaadjes mogen niet meekoken. Het zaad wordt behalve karwij ook wel eens kummel genoemd. naar het Duitse woord Kümmel. In Duitsland wordt het zaad zeer veel gebruikt. bij voorbeeld in gerechten met witte kool. Karwij helpt de spijsvertering en maakt zware gerechten beter verteerbaar. 


Kervel
Bloeien voorkomen. Snijdt men de plant, voordat er bloemen aankomen, tot de grond af, zodat ze opnieuw kan uitlopen.  * Gedijt beter
Als het tussen de sla wordt geplant.

* En radijs
De aardvlo heeft bij radijs nauwelijks een kans heeft als u er kervel bij plant. Ook sterrenkers, tussen de radijs geplant, houdt de aardvlooien op een afstand.

* Om te voorkomen dat de plant sprietiger wordt Is het raadzaam alleen de buitenste blaadjes van de kervel te plukken. 

Kervel
Kervel is eigenlijk een eenjarig kruid, maar het groeit ook het tweede jaar door. U kunt kervel het hele jaar door zaaien, maar de beste tijd is augustus. Dan hebt u namelijk eind september kervelplanten die kunnen worden afgesneden en in oktober is er een gerede kans dat u er nog een oogst af kunt halen. Als u de planten `s winters laat staan, kunt u in het voorjaar nog een of twee keer oogsten. U zaait kervel in rijen met een afstand van 30 cm tot elkaar. Als u niet alle planten oogst, zaait kervel zich zelf uit. Het kruid heeft veel vocht nodig, wat dat betreft is het een typisch Hollandse plant, de grond moet echter niet te zwaar zijn en het vocht moet goed weg kunnen lopen. Kervel smaakt een beetje zoetig en erg zacht. Het haalt de smaak van andere kruiden omhoog, daarom is het een onmisbaar onderdeel van fines herbes. Het bekendste gerecht met kervel is evenwel kervelsoep. Kervel heeft zowel bloedzuiverende als diuretische (urinebevorderende) eigenschappen. 

Knoflook
Eigenlijk is knoflook een overblijvende uiensoort, maar omdat we de uien zelf oogsten moeten we elk jaar nieuwe knoflook planten. Knoflook is winterhard - alleen in strenge winters hebben ze bescherming nodig - en daarom kunt u ze het beste in oktober of november al planten. De grond moet licht zijn, maar bijmesten met compost kan zeker geen kwaad, zon is onontbeerlijk. Poot de bolletjes met de punt naar boven zo`n 2 cm diep en zo`n 15 cm van elkaar. De bladeren zullen midden in de zomer gaan verwelken en gaan hangen, dat is het moment om de uien te rooien. Verse knoflook is het lekkerst, maar uw kunt ze ook drogen op een droge en beschutte plaats in de schaduw. Knoflook is een zeer sterke smaakmaker - veel mensen gebruiken er te veel van - die onmisbaar is in bij voorbeeld de Franse of Italiaanse keuken. Daar komt bij dat knoflook zeer geneeskrachtig is: infectie voorkomend en infectie bestrijdend, tegen een hoge bloeddruk enzovoort.

Koriander
Koriander is een eenjarige plant die ongeveer 40 cm hoog wordt. U kunt het kruid het beste in april inzaaien, in rijen met een onderlinge afstand van 20 cm. De opkomende plantjes moet u uitdunnen, de plantjes moeten zo`n 25 cm van elkaar af staan. De plant moet op een zonnige plek staan en vooral in het begin veel water hebben. In augustus of september zijn de zaden rijp en kunt u oogsten: hang de bloemschermen omgekeerd te drogen boven een bak en vang zo de zaden op. De fijngestampte zaden smaken uitstekend bij bladgroenten, verder is hij onmisbaar in kruidkoek. Koriander wordt in de Indonesische keuken ketoembar genoemd, een specerij die in elke rijsttafel verwerkt wordt. 

Kruiden
De natuur geeft ons een enorme hoeveelheid planten en struiken. Veel kruiden zijn door hun fijne aroma's zeer gewaardeerd in onze keukens. 

Kruiden zaaien
Op een plekje dat volle zon heeft. Ze doen het anders niet zo goed, maar er gaat bovendien aardig wat van het aroma verloren. 

Kruidentuin
Tijm, bieslook, bonenkruid, peterselie, dragon, selderie, venkel, dille, kervel,en knoflook zo vers uit uw tuin of balkon.
Werkwijze: een stukje tuin wat gelegen is in de volle zon (2 a 3 vierkante meters) spit u flink los. Strooi er een mest mengsel overheen, waarin stikstof overheerst. Aanharken en verdelen in 10 rechthoekige stukjes. Even een regenbuitje er overheen en zaaien maar in april. Houd de grond vochtig tot de kruiden gaan groeien.

Knoflook kan wat recalcitrant zijn. De teentjes 1,5 cm onder de grond stoppen. Peterselie en selderij verdagen elkander niet. Afstand bewaren en niet naast elkaar zaaien. Voor flatbewoners in de balkonbak gaat het net zo goed. 

Kummel tussen aardappelp
lanten geplaatst Verhoogt de smaak van de vroege aardappelen. 

Laurier
De laurier is een altijdgroene boom, die wel tien meter hoog kan worden. In Nederland is de boom niet het gehele jaar door buiten te kweken, dat kan alleen in warme landen, bij voorbeeld rond de . Middellandse Zee en in het zuiden van Rusland. `s Zomers kunt u hem in ons land overigens wel buiten zetten, en als u hem in de winter in een zonnige kas of binnen in huis zet en de boom goed bijknipt, bent u het hele jaar door verzekerd van verse laurierblaadjes. De blaadjes moeten na het plukken op een warm schaduwrijk plekje gedroogd worden; na twee weken kunt u ze dan in een luchtdichte verpakking bewaren. Laurier wordt in diverse vlees- en eenpansgerechten gebruikt en wordt aan diverse producten toegevoegd die in azijn en olie zijn ingelegd. Laurier bevordert de eetlust. 

Lavas
Lavas kan meer dan twee meter hoog worden. Alleen daarom al is het een plant die minder geschikt is om op het balkon of binnenshuis te houden. Daar komt nog bij dat de wortels erg diep steken, u zou dus een hele diepe bak nodig hebben. In de volle grond is lavas makkelijk te kweken. De plant heeft het liefst rijke, vochtige grond. Klimatologische omstandigheden do en er niet zoveel toe. Het best kunt u in de herfst inzaaien, omdat het zaad in de zomer gevormd wordt en de zaadjes maar kort hun kiemkracht behouden. In de lente kunt u de zaailingen verspenen. 
Zet ze minstens 60 cm uit elkaar, na een aantal jaren zal vaak blijken dat zelfs deze afstand te klein is. Het enige waar u verder voor moet zorgen, is een forse hoeveelheid compost en een goede drainage. Zowel de bladeren als de zaden zijn als kruid te gebruiken. Als het u alleen om de bladeren gaat, moet u oogsten voordat de plant in bloei raakt. U kunt de plant dan wel drie keer per jaar tot op zo`n 25 cm van de grond kaalplukken. De zaden oogst u net als de zaden van de koriander. De bladeren kunt u zowel vers als gedroogd gebruiken. Drogen van de bladeren kan bij voorbeeld in de oven: de temperatuur mag niet boven de 35°C uitkomen. Lavas smaakt en ruikt naar maggi en wordt dan ook vaak maggiplant genoemd. U kunt zowel de bladeren als de zaden gebruiken in bouillon, soep, ovenschotels en stoofschotels. Lavas bevordert de bloedsomloop en in het bijzonder de nierfuncties. Trek daarom eens bouillon van lavasbladeren. 

Lavendel
Lavendel is een blijvende halfstruik, die echter in ons klimaat erg vlug bevriest. Lavendel kunt u in april binnen in de bak zaaien. Als de plantjes groot genoeg zijn, kunt u ze in de tuin zetten, het mag dan echter niet te koud zijn. De grond moet licht, droog en kalkhoudend zijn, het perk moet zeer veel zon krijgen. Lavendel ruikt heerlijk en uit de leuke paarse bloemetjes wordt een olie gewonnen, die zeer veel in de cosmetische industrie wordt gebruikt. Als keukenkruid worden alleen de blaadjes gebruikt, en zelfs dat niet vaak. Toch vindt het wel aftrek in de Franse en Italiaanse keuken, vooral gebraden schapenvlees en stoofschotels worden ermee gekruid. 

Marjolein
Marjolein is een overblijvende struikachtige plant die zo`n 40 cm hoog kan worden. In ons klimaat overleeft de plant de winter echter niet, dus zijn wij genoodzaakt om de struik elk jaar opnieuw te zaaien. Het zaaien moet in het voorjaar in een kweekbak gebeuren, want in de volle grond slaat het zaad niet aan. Na de IJsheiligen mogen de plantjes naar buiten. Als de plantjes bloeien, kan er geoogst worden. Snijd de planten tot ongeveer 6 cm boven de grond af, dan kunt u in de herfst nog een keer oogsten. U moet de struiken er echter met wortel en al uittrekken. De blaadjes kunt u zowel vers als gedroogd gebruiken. Het drogen moet op een luchtige, schaduwrijke plaats gebeuren: hang de struikjes ondersteboven op en rits de blaadjes van de steeltjes als ze droog zijn. Marjolein smaakt uitstekend bij gestoofd vlees, in soepen en in sauzen. De Italiaanse keuken kan niet zonder marjolein, oregano. Binnenshuis laat marjolein zich overigens ook uitstekend kweken, een bloempot met goede grond en een zonnig plekje op de vensterbank zijn voldoende. 

Munt
Plant munt bij voorkeur in een hoekje of (liever nog) in een bloempot in de aarde. Deze plant verspreid zich namelijk razendsnel uit en de wortels onttrekken erg veel voedsel aan de grond. 

Munt
Er zijn een heleboel soorten munt, waarvan wij in Nederland eigenlijk alleen de kruizemunt en de pepermunt gebruiken. Munt is het best te kweken als u het als plantje koopt. Munt heeft een erg verspreid wortelstelsel en daarna kunt u het beter een eind uit de buurt van andere planten verbouwen. De beste plek voor munt is op het zuiden met toch nog wat schaduw. De grond mag niet te droog zijn en u moet voor een redelijke hoeveelheid compost zorgen. Munt doet het in huis ook erg goed. U kunt de planten dan het best apart in een bloempot zetten in verband met hun vele wortels. Zet de potten op een plek met veel zon, maar zorg er wel voor dat de grand vochtig blijft. Munt smaakt en ruikt het best in het begin van de bloeitijd, maar ook daarvoor kunt u al bladeren plukken. Kruizemunt kunt u binnenhalen als de bloemen nog in de knop staan. Soms kunt u in september en eventueel oktober nog een tweede en een derde oogst binnenhalen. Pepermunt mag niet in bloei raken omdat dan de kracht sterk vermindert. 
Vaak is er daarna nog een tweede pluk mogelijk, zorg er echter voor dat pepermunt nooit in zaad schiet. Bij het dragen mag munt niet gekneusd worden, het drogen gaat verderop de gebruikelijke manier: op een droge plek met een goede ventilatie. Vooral in Engeland gebruikt men veel munt, bij voorbeeld bij lamsvlees. Van pepermunt kunt u heerlijke thee maken, die verkoelend werkt op hete dagen. Kruizemunt is een huismiddel tegen lichte hoofd- en maagpijn. 

Peterselie
Geplant bij tomatenplanten. Heeft een positieve invloed op tomaten.

* Na het uitzaaien
Regelmatig vochtig houden, zo mogelijk met glas of doorzichtige plastic zakken afdekken, opdat de bovenkant van de aarde niet uitdroogt.
Jonge plantjes uitdunnen, opdat de sterkste exemplaren zich goed kunnen ontwikkelen.

* En uien
Uien worden geuriger dankzij peterselie.

* Niet bij sla zetten
De peterselie kan daar niet tegen. Ze wordt minder geurig, minder van smaak terwijl ze ook sneller vatbaar wordt voor luis.

* de binnenste hartblaadjes laten zitten
Voorkomt men dat de peterselieplant te sprieterig wordt. 


Peterselie
Peterselie is een winterhard tweejarig kruid, dat eigenlijk in geen enkele tuin mag ontbreken. Veel mensen denken dat het moeilijk te kweken is, maar dat valt wel mee. De zaadjes doen er lang over om te ontkiemen, soms wel een week of zeven. In die tijd hebben ze veel aandacht nodig: vaak water geven en een plek die een gedeelte van de dag schaduw heeft. Op een zanderige bodem groeit peterselie minder goed dan op een leemachtige of zelfs kleibodem. U moet het kruid in rijen zaaien die zo`n 20 cm van elkaar liggen. Als de zaailingen ongeveer 3 cm groot zijn, moet u gaan uitdunnen zodat ze 7 cm en ten slotte 20 cm uit elkaar staan. Een gouden regel is dat peterselieplanten elkaar niet mogen raken. In het eerste jaar kunt u overigens al vanaf juni tot in de winter oogsten, zorg er wel voor dat u er niet te veel vanaf haalt, want dat belemmert de groei. Als het u lukt om de planten niet in zaad te laten schieten kunt u zelfs in de winter door oogsten tot aan de volgende zomer. Het tweede jaar is overigens het jaar dat de peterselie zaad gaat zetten, en de smaak van de blaadjes gaat dan ook langzaam achteruit. 
Binnenshuis doet het kruid het ook goed, vanaf februari kunt u al zaaien. De grond moet echter wel veel rijker zijn dan buiten en u moet in ieder geval zorgen voor een goede afwatering. Voor de rest verschilt de kweek eigenlijk niets met die van buiten. De vensterbank is een uitstekende plek. Het kruid kan ook gedroogd worden, maar als u elk jaar zaait, hebt u in principe elk jaargetijde verse peterselie en die is toch veel lekkerder. 
Peterselie kan men eigenlijk in elk gerecht verwerken, zij heeft namelijk minder een eigen smaak dan dat ze de smaak van andere ingrediënten omhoog haalt. Het kruid mag niet meekoken, maar moet altijd vers op het laatste moment toegevoegd worden. Vaak wordt peterselie als garnering gebruikt, het heeft namelijk een leuke, frisse groene kleur. 

Roomse kervel 
Roomse kervel is de laatste plant in uw kruidentuin die afsterft en de eerste die weer opkomt. De plant kan me er dan een meter hoog worden. U kunt de planten uit zaad in april opkweken. De grond hoeft niet al te rijk te zijn, de afwatering moet goed zijn. Vanwege de grootte van de planten moeten ze minstens 45 cm tussenruimte krijgen. Als u de bladeren als keukenkruid wilt gebruiken, moet u de bloemen afplukken voordat ze opengaan. Net als de echte kervel smaakt de roomse variëteit een beetje zoet. 
Deze neemt daardoor bij voorbeeld de scherpte van zuur fruit weg, waardoor u bij de bereiding daarvan minder suiker nodig hebt als u roomse kervel toevoegt. Dit geldt bij voorbeeld voor rabarber. 

Rozemarijn
Rozemarijn is een prachtige, altijd groene struik die in het Middellandse Zeegebied wel twee meter hoog kan warden. Bij ons komt hij nooit boven een meter uit. U kunt rozemarijn zaaien, maar het is slimmer om een struikje te kopen. Zet dit in kalkhoudende grond op een beschutte plek op het zuiden waar het volop zon krijgt: hoe meer zon, hoe beter het aroma. Verder hoeft u eigenlijk weinig aandacht aan deze plant te besteden, af en toe wat water en zo nu en dan wat blaadjes weghalen is voldoende. 
Tenminste, tot de winter. Als u de plant buiten wilt laten overwinteren, moet u haar in augustus insnoeien en bij vorstgevaar de hele plant bedekken met bladeren. Vanaf het tweede jaar kunt u in elk jaargetijde blaadjes plukken. Als u rozemarijn wilt drogen, moet u de takjes nemen die u toch in augustus snoei. De temperatuur mag bij het drogen ervan niet te hoog warden. 
Rozemarijn past door zijn aromatische smaak erg goed bij schapenvlees, maar ook bij ander vlees, vis of gevogelte is het niet te versmaden. Bovendien heeft rozemarijn een gunstige invloed op de spijsvertering en stimuleert het de bloedsomloop. 

Saffraan 
Paella en bouillabaisse kunnen niet zonder saffraan en saffraan is ook nog een kruid met een grote medicinale kracht. Jammer genoeg is het kweken ervan niet gemakkelijk in ons klimaat. Wat wij saffraan noemen, zijn de stempels van de saffraankrokus. U kunt deze zelf zaaien op een zeer beschutte plek met zanderige grond en een goede afwatering. Pas na drie jaar zal de bloem voldoende bloeien omgeoogst te kunnen worden. Dat oogsten moet heel voorzichtig met de hand gebeuren: verwijder de mooie stempels met een deel van de steel als de bloemen in het najaar helemaal openstaan. Om een beetje saffraan te krijgen moet u wel over een heel grote tuin beschikken: voor een pond saffraan hebt u een paar honderdduizend bloemen nodig. Daarom is saffraan ook zo duur. Saffraan heeft een narcotische werking, een snufje ervan werkt kalmerend en niet versuffend, maar te veel ervan nemen is gevaarlijk. 

Salie 
Salie is een heesterachtige plant die ongeveer 60 cm hoog wordt. Het kruid is winterhard, maar het verdient aanbeveling de planten `s winters met een laag oude mest te bedekken om ervan verzekerd te zijn dat u ze het volgende voorjaar weer terugziet. De plant vraagt weinig onderhoud en groeit het best op een lichte, kalkhoudende bodem en een tamelijk droge, zonnige plek. Als u salie op wilt kweken uit zaad, moet u de zaden in mei met een onderlinge afstand van 45 cm in de grond stoppen. Misschien kunt u beter plantjes in plaats van zaad kopen. Na een jaar of vijf verliezen de planten hun kracht en moet u ze vervangen door andere. Salie is heel goed binnen te kweken, u moet dan wel de jonge scheuten regelmatig wegsnoeien. In het tweede jaar bereiken de salieplanten hun hoogste gehalte aan vluchtige oliën, die belangrijk zijn voor het aroma van de plant. U moet de bladeren dan oogsten vlak voor de plant gaat bloeien. De dikke bladeren drogen moeilijker dan die van andere kruiden en verkleuren snel. Salie heeft een sterke eigen smaak en u moet oppassen dat die niet gaat overheersen. Salie bevordert de spijsvertering en smaakt uitstekend in vis- en vleesgerechten. Van salie kunt u een goed werkend gorgeldrankje maken tegen verkoudheid. 

Selderij 
Er zijn verschillende soorten selderij: knol-, bleek- en snijselderij. De eerste twee soorten zijn groenten, de laatste is een keukenkruid en daar gaat het hier om. Selderij wordt ongeveer 30 cm hoog en overleeft onze winters meestal niet, hoewel het in principe een tweejarige plant is. Als u in maart op een beschutte plek selderij inzaait, kunt u in de zomer volop oogsten. U moet in rijtjes zaaien die ongeveer 15 cm van elkaar afliggen. 
Wanneer u in juni nog een keer zaait, hebt u in het begin van de winter ook nog vers groen. U kunt het hele jaar door selderij binnen kweken, dan bent u altijd verzekerd van verse blaadjes. Overigens kunnen de blaadjes heel goed gedroogd worden, ze verliezen dan bijna niets van hun geur en smaak. Selderijblad geeft aan soepen en sauzen, mits op het laatste moment toegevoegd, een wat pittige smaak. 

Selderij kiemtijd
10 a 15 dagen. Spinazie en uien idem. 

Smeerwortel 
Smeerwortel mag in geen enkele kruidentuin ontbreken. Ten eerste om zijn geneeskrachtige kwaliteiten, maar vooral omdat deze plant eigenlijk onmisbaar is in de composthoop. Omdat de plant langzaam groeit, is het aan te raden enkele plantjes te kopen en niet zelf uit zaad op te gaan kweken. De plantjes kunnen wel twintig jaar meegaan, en u moet ervoor zorgen dat u ze binnen de perken houdt; voordat u het weet woekeren ze door uw hele tuin. U moet de wortels in het vroege voorjaar - voordat ze gaan uitlopen - of in het late najaar rooien. Vroeger werden de wortels wel als groente gegeten, maar men is er achtergekomen dat smeerwortel een zeer sterke, onvoorspelbare werking heeft op de bloeddruk. 
Tegenwoordig gebruikt men in de keuken alleen nog de bladeren, die een beetje smaken als de aan de smeerwortel verwante Bernagie. Voor medicinale doeleinden wordt de wortel alleen nog maar uitwendig gebruikt: als gorgeldrank en tegen plaatselijke ontstekingen. 

Sterrenkers tussen radijs gezaaid
Voorkomt dat de radijs door aardvlooien geteisterd wordt. 

Tijm
Moet om de drie jaar worden gescheurd en opnieuw planten. Als u dat niet doet, wordt het een nogal houterig plantje. 

Tijm 
Tijm is een circa 30 cm hoge heesterachtige winterharde plant. U kunt het beste een paar plantjes kopen en die op een lekker zonnige plek met een goed gedraineerde, kalkhoudende, maar vruchtbare bodem zetten. De plant zaait zich dan zelf verder uit. Het enige dat u moet doen om tijm door onze gure winters heen te helpen. is in het najaar een laagje compost rand de planten strooien. In extreem winterse omstandigheden vraagt de plant om niet meer dan afgedekt te worden met een laagje stro. Binnen doet tijm het ook heel goed. Maar u moet dan wel zorgen voor een rijkere grand dan buiten en u mag niet vergeten de plant water te geven. U kunt de planten het beste oogsten vlak voor of in hun bloeiperiode. in juli of augustus. Tijm kan met bloemen en al gedroogd worden. u gebruikt echter alleen de niet verhoute delen. 
Het kruid heeft een sterke eigen smaak en u moet er dus voor uitkijken dat het in gerechten niet gaat overheersen. De smaak combineert uitstekend met de sterke smaak van schapenvlees, maar ook andere vleessoorten en salades gaan er met tijm op vooruit. Een bijkomend voordeel van kruiden met tijm is dat het helpt bij het verteren van vet. Met het kruid kunt u thee trekken die helpt tegen verkoudheid en kriebelhoest. 

Tuinkers
Het is de vraag of dit een groente of een kruid is, feit blijft dat het zeer eenvoudig te kweken is. U kunt tuinkers al in maart zaaien in de volle grond, binnenshuis kunt u het hele jaar door genieten van het verse groen. Al een paar dagen na het inzaaien komt het groen op en nog geen drie weken later kunt u het al volop oogsten. Het kruid wordt als garnering gebruikt. maar smaakt ook erg lekker met wat citroensap op de boterham. U kunt tuinkers ook door de kwark mengen. 

Valeriaan 
Valeriaan wordt niet alleen gekweekt als sierplant, maar vooral om haar medicinale eigenschappen. Die laatste eigenschappen bezit alleen maar de Valeriana officinalis. Deze laatste plant is eigenlijk op elke grondsoort te kweken. De enige eisen die de plant stelt, zijn aarde waar de wortels zich goed in kunnen ontwikkelen en een vochtige omgeving. U kunt valeriaan zaaien in het voorjaar. 
Aangezien de zaden onder invloed van licht ontkiemen, mag u de grond alleen maar een beetje aandrukken. De planten moeten minstens 40 cm van elkaar komen te staan. De wortels kunnen.in het najaar van het tweede jaar geoogst worden. Borstel de wortels goed af en haal de haarwortels eraf. Snijd ze daarna in de lengterichting in vieren om ze beter te kunnen laten drogen. Pas als ze door en door droog zijn, kunt u ze gebruiken. Wees met het gebruik ervan wel heel voorzichtig: de medicinale kwaliteiten van valeriaan staan onomstotelijk vast, maar als u er teveel van gebruikt. kan zware hoofdpijn het gevolg zijn. Daar komt bij dat het na langdurig gebruik verslavend werkt. Misschien is dat wel de reden dat katten er gek op zijn en er niet genoeg van kunnen krijgen. ze worden er erg opgewonden van. Op de mens heeft valeriaan juist een tegengestelde werking: zenuwsterkend en kalmerend. 

Venkel 
Venkel is een aan dille verwante plant en kan wel anderhalve meter hoog worden. De knolvenkel wordt als groente gegeten. wij zijn echter meer geïnteresseerd in de als keukenkruid te gebruiken gewone venkel. Venkel heeft tamelijk vruchtbare en een beetje kalkhoudende grond nodig. Als het u om het zaad gaat moet u al in maart gaan inzaaien, omdat anders de zaden niet rijp worden. U moet dan wel maatregelen tegen eventuele vorst treffen. 
Als u alleen maar het fijne groen wilt oogsten, kunt u veel later beginnen met inzaaien. Het loof kunt u het hele jaar door oogsten, het is te teer om het zelf goed te kunnen drogen. Het zaad kunt u oogsten als de bloemschermen beginnen te verkleuren. Snijd ze dan af en hang ze ondersteboven boven een bak, waarin u de zaden opvangt. Het groen smaakt heerlijk in salades en combineert uitstekend met vis. Het zaad wordt, net als anijs, in gebak verwerkt en er wordt likeur van gemaakt. 

Verse kruiden voor de keuken
Koriander, marjolein, tijm en salie zelf kweken is de moeite eigenlijk niet waard, omdat deze kruiden gedroogd bijna even goed zijn. 

Zuring 
In Frankrijk wordt zuring als een fijne groente gezien, maar in Nederland beschouwen wij haar toch meer als keukenkruid. Er zijn heel veel zuringsoorten, maar de breedbladige veldzuring wordt het meest gebruikt en gekweekt. Zuring moet eind maart net als spinazie in rijen ingezaaid warden. Een zonnige, beschutte plek en een licht vruchtbare bodem zijn het best. Drie of vier maanden na het zaaien kunt u al oogsten. U moet ervoor zorgen dat de planten niet in zaad schieten, omdat de bladeren dan taai worden. 
Zuringbladeren kunnen ook gedroogd warden in een droge, donkere, goed geventileerde ruimte. Zuring smaakt uitstekend in combinatie met andere bladgroenten. U moet echter niet te veel verse zuring eten, want dat kan schadelijk voor de gezondheid zijn. Gekookt smaken de bladeren lekker in gebonden soep en zuring kan ook als spinazie gegeten worden, heerlijk bij kalfsvlees. Gedroogde bladeren geven aan een gerecht een rins smaakje.